-A-

AVRUPA BİRLİĞİ KONSEYİ (THE EUROPEAN COUNCIL)    

AB'nin en üst karar alma ve yasama organıdır ve bu organa AB Zirvesi, ya da kısaca Zirve de denmektedir. Konseyin yapısını üçe ayırmak mümkündür. Bunlar; Esas Konsey, Bakanlar Konseyi ve İhtisas Konseyidir. AB Konseyi ifadesi ile Esas Konsey anlaşılmaktadır ve AB üyesi devlet başkanlarından oluşur. Yılda iki kez olağan olarak toplanır. Görevleri; yeni antlaşmalar yapmak, mevcut antlaşmaları değiştirmek, yürürlükten kaldırmak veya durdurmak, Birliğe yeni üye ülkeler almak, Birliğin genişlemesine karar vermek, diğer ülkelerle her türlü antlaşmaları imzalamak, Birliğin bütçesini yapmak, onaylamak ve yürütmek, diğer ortak politikaları (sanayi, savunma, tarım gibi) oluşturmak ve uygulamak, Birliğin geleceğine ilişkin tüm kararları almak olarak sıralanabilir.

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLAR KONSEYİ  

Konsey kural olarak üye ülkelerin bakanlarından oluşmakta ve her hükümet bir temsilci göndermektedir. Bakanlar Konseyi, Tarım Bakanları Konseyi veya Ekonomi ve Maliye Bakanları Konseyi (ECOFIN) adları altında da toplanabilmektedir.

AVRUPA BİRLİĞİ İHTİSAS KONSEYİ  

AB Konseyinin çalışmalarını yürütebilmesi için çeşitli komiteler kurulmuştur. Bunların başında Daimi Temsilciler Komitesi (COREPER) gelmektedir. COREPER I Daimi Temsilci Yardımcılarından oluşmakta ve teknik konuları incelemektedir. COREPER II ise Daimi Temsilcilerden oluşmakta ve siyasi konuları incelemektedir.

AVRUPA BİRLİĞİ KOMİSYONU (THE EUROPEAN COMMISSION)  

Komisyon AB'nin yürütme organıdır. Üye ülkelerin hükümetleri tarafından atanan 20 üyeden (komiser) oluşmaktadır. AB Komisyonunun, Konseye sunulmak üzere yasa tasarıları hazırlamak, tüzükler, yönetmelikler ve kararlarda öngörülen hususların uygulanıp uygulanmadığını izlemek, yerine getirilmediği durumlarda Konseye bilgi vermek ve Adalet Divanında dava açmak, yapılacak çok taraflı ve uluslararası antlaşmaları inceleyip, Konseye bilgi ve görüş sunmak, yeni alınacak üyeler için yapılan başvuruları inceleyip, Konseye görüş (Avis) bildirmek, Topluluğun bütçesini hazırlamak, Topluluğu hukuken üçüncü kişilere karşı temsil etmek, hak ve menfaatlerini korumak, Topluluk ortak politikalarını oluşturmak ve yürütmek, yapısal fonları oluşturan sosyal ve bölgesel fonların yönetimini yürütmek, Toplulukta rekabet kurallarının işleyişini izlemek, damping, sübvansiyon gibi tam rekabeti bozan unsurların varlığı halinde tedbirler almak, karşı uygulamalara başvurmak, Adalet Divanı tarafından alınan kararların uygulanmasını izlemek, uygulanmadığı durumlarda ceza davaları açmak gibi birçok görevleri vardır.

AVRUPA BİRLİĞİ BANKACILIK FEDERASYONU
(BANKING FEDERATION OF THE EUROPEAN UNION)  

Topluluk amaçlarının bankacılık alanında gerçekleştirilmesine yardımcı olmak, AB çerçevesinde oluşan gelişmeler nedeniyle ortak çıkarları ilgilendiren konuların karşılıklı tartışılmasına ve görüş alış verişinde bulunulmasına olanak vermek ve AB'nin üçüncü ülkelerle bankacılık alanlarındaki ilişkilerinin ele alınmasını sağlamak amacıyla kurulmuştur. Federasyon, AB Komisyonu nezdinde merkezi Brüksel'de bulunan Sekretarya tarafından temsil edilmektedir. Avrupa bankacılık sektörünün diğer ulusal bankacılık sektörleri ile olan ilişkilerinin geliştirilmesi ve bu ülkelerin yeni ekonomik rejimlerine yardımcı olmak amacıyla belli koşulları yerine getirmek şartıyla üçüncü ülkeler için muhabir üyelik adı altında bir üyelik statüsü mevcuttur. Federasyon ayrıca AB Komisyonu tarafından bir danışma mercii mahiyetinde kurulan ve Avrupadaki tüm kredi birliklerini içine alan Kredi Birlikleri Komitesine de üyedir. Federasyonun diğer Avrupa kredi sektörü kuruluşları ile iş birliği sonucu bankacılık sektöründe bir standardizasyona gidilmiş ve Avrupa Standartları Komitesi (CEN) ve Uluslararası Standartlar Organizasyonu ISO'ya bağlı olarak bir Avrupa Bankacılık Standartları Komitesi kurulmuştur.

ADALET DİVANI  

Lüksemburg'da kurulan Adalet Divanı Topluluğun bağımsız yargı organıdır. Yargılama ve görüş bildirme yetkisi vardır. En yüksek adli mercidir ve kararlarının temyizi mümkün değildir. Kararları kesin ve nihaidir. Üye ülkelerin ulusal mahkeme kararlarının üstünde bulunan Adalet Divanının kararları tüm ülkeler için bağlayıcıdır.

ANKARA ANLAŞMASI  

AB ile Türkiye arasında 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan ve 1 Aralık 1964 tarihinde yürürlüğe giren ortaklık anlaşmasıdır. Anlaşmanın asıl hedefi tam üyelik olup, bunun için öncelikle gümrük birliğinin tesisini öngörmektedir.

ANLAŞMA (AGREEMENT)  

AB'de anlaşma, iki ya da daha fazla devleti uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde bağlayan sözleşme veya diğer yazılı belgelerdir. Devletlerin veya uluslararası örgütlerin kendi aralarında ya da devletlerle uluslararası örgütler arasında yapılabilir. Milli parlamentoların onayından sonra kesinlik kazanır ve yürürlüğe girer. AB'de Birlik kurumlarının ve özellikle Konseyin Birlik üyeleri veya üçüncü ülkelerle yaptıkları anlaşmalar bu kapsamdadır.

ANTLAŞMA (TREATY)  

Genellikle uluslararası diplomatik konferanslar sonucunda kabul edilen ve tarafları önemli yükümlülükler altına sokan hukuki metinlerdir. Roma, Paris, Maastricht Antlaşmaları gibi.

AR-GE  

Araştırma geliştirme faaliyetlerinin teşviki ve desteklenmesinin sağlanması için yapılan devlet yardımıdır.

AVRUPA KONSEYİ (THE COUNCIL OF EUROPE)  

Avrupa Konseyi Avrupada siyasi bir birlik oluşturmak üzere kurulmuş ve AB organları ile bir ilişkisi olmayan politik nitelikli bir uluslararası kuruluştur. Üye ülkeler arasında ekonomik, politik ve sosyal alanlarda iş birliği yapmak ve dayanışmayı sağlamak üzere ortak sorunları incelemek, ekonomik, sosyal, bilimsel, kültürel, hukuki ve idari alanlarda ortak davranış kabul etmek, insan haklarını korumak ve geliştirmek üzere 5 Mayıs 1949 tarihinde kurulmuştur. Şu anda 34 üyesi bulunmaktadır.

AVRUPA MERKEZ BANKALARI SİSTEMİ
(EUROPEAN SYSTEM OF CENTRAL BANKS-ESCB)  

Parasal Birliğin üçüncü aşamasında, Avrupa Merkez Bankası ve Parasal Birliğe katılan ülkelerin ulusal merkez bankalarından oluşacak federatif yapıda bağımsız bir organdır. Görevleri; Birliğin para politikasını kesin ve açık olarak belirlemek ve uygulamak, Birliğin döviz kuru rejimine uygun olarak döviz işlemlerini yönetmek, üye ülkelerin resmi döviz rezervlerini bünyesinde bulundurmak ve bunları idare etmek, ödeme sistemini etkin olarak işletmek, mali sistemin denetimini ve istikrarını sağlamaya yönelik politikaları belirlemek ve uygulamak, kamu kesimi tarafından gelecek finansman taleplerine izin vermemektir.

AVRUPA MERKEZ BANKASI
(EUROPEAN CENTRAL BANK-ECB)  

Avrupa Para Enstitüsü (European Monetary Institute-EMI), Parasal Birliğin üçüncü aşamasında ECB adı altında yeniden yapılanacaktır. ECB'nin, Yönetim Konseyi, Yürütme Kurulu ve Genel Konsey olmak üzere üç organı bulunacaktır. Görevleri; her türlü para politikalarını üye ülkeler merkez bankaları ile iş birliği yaparak uygulamak, Birliğin parasal istikrarını korumak, Birliğin kur politikasını tayin etmek, Tek Para euronun tedavülünü sağlamak, döviz işlemlerini sevk ve idare etmek, resmi döviz rezervlerini tutmak ve yönetmek, ödeme işlemlerini düzenlemek olarak sayılabilir.

AVRUPA MERKEZ BANKASI GENEL KONSEYİ  

Parasal Birlik dışındaki ülkelerin ESCB ile olan işlemlerini yürütecektir.

AVRUPA MERKEZ BANKASI YÖNETİM KONSEYİ  

Ulusal merkez bankalarının başkanları ile Yürütme Kurulu üyelerinden oluşacaktır. Topluluğun para politikasını belirleyecektir.

AVRUPA MERKEZ BANKASI YÜRÜTME KURULU  

Üye ülke hükümet ve devlet başkanları tarafından seçilen, bir başkan, bir başkan yardımcısı ve dört üyeden oluşacaktır. ECB Yönetim Konseyinin hazırlayacağı para politikasını uygulamakla görevlidir.

AVRUPA PARA BİRİMİ
(EUROPEAN CURRENCY UNIT-ECU)  

12 AB ülkesi (1995 yılında Birliğe katılan Finlandiya, İsveç ve Avusturya dışındaki üye ülkeler) para birimlerinden oluşan bir sepete dayanan ve Birlik içinde ödeme aracı ve hesap birimi olarak kullanılan ancak maddi varlığı bulunmayan bir para birimidir. ECU sepetine dahil üye ülke paralarının sepet içindeki oranları üyelerin milli geliri, dış ticareti, döviz rezervleri, kısa vadeli parasal destekleme sistemindeki payları gibi unsurlara bakılarak belirlenmektedir. ECU, Birlik üyesi ülkelerin sahip oldukları altın ve döviz rezervlerinin ayrı ayrı yüzde 20'sinin aktarılması ile oluşan fon sonucunda yaratılmaktadır. ECU resmi olarak, hesap birimi , rezerv varlık ve ödeme aracı olarak işlem görmektedir. 1979'dan beri ECU'nun özel kullanımı da yaygınlaşmıştır. ECU hem AB ulusal merkez bankaları, hem de özel şirketler tarafından rezerv olarak kullanılmaktadır. ECU sepetinin kompozisyonunun her beş yılda bir otomatik olarak gözden geçirilmesi öngörülmüştür. Bu otomatik gözden geçirmenin yanı sıra her ülke parasının sepet içindeki payının yüzde 25, ya da daha fazla değişmesi halinde o ülkenin isteği üzerine veya ECU sepetine yeni bir paranın girmesi durumunda beş yıl dolmadan da sepetin kompozisyonu gözden geçirilebilmektedir. İlk beş yıllık gözden geçirme 1984 yılında yapılmış ve Yunan drahmisi sepete dahil edilmiştir. İkinci gözden geçirme ise 1989 yılında yapılmış ve yeni üye olan İspanya ve Portekiz'in paraları da sepete dahil edilmiştir. Üçüncü beş yıllık gözden geçirmenin 1994 yılında yapılması gerekirken, 1 Kasım 1993 tarihinde yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması ile ECU sepeti 1989 yılında ikinci kez revize edilmiş hali ile dondurulmuştur. Yani şu anda ECU sepetine dahil ülkeler Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, Danimarka, İrlanda, Yunanistan, İspanya ve Portekiz'dir.

AVRUPA PARA ENSTİTÜSÜ (EMI)  

EMI 1 Ocak 1994 tarihinde Frankfurt'ta Maastricht Antlaşması hükümleri uyarınca kurulmuştur. Kurulacak olan ECB'nin öncüsü olup, Ekonomik ve Parasal Birliğin (Economic and Monetary Union-EMU) oluşumunda önemli bir rol oynamaktadır. Bir başkan, bir başkan yardımcısı ve üye ülke merkez bankalarından oluşan bir heyet tarafından yönetilmektedir. EMI, ECB kuruluncaya kadar görev yapacaktır. Görevleri; ulusal merkez bankaları arasındaki iş birliğini güçlendirmek, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla üye ülkelerin para politikaları arasında uyum ve koordinasyonu sağlamak, ESCB çerçevesinde ulusal merkez bankalarının üstleneceği işlemlerle ilgili kuralları oluşturmak, Avrupa Para Sisteminin (European Monetary System-EMS) işleyişini gözetmek, ECU'nun kullanımını yaygınlaştırmak, Tek Para politikasının uygulanması için gerekli araç ve yöntemleri hazırlamak, üyeler arası ödeme sistemlerinin etkinliğini sağlamak, Tek Paranın teknik olarak hazırlığını yapmak, üye ülkelerin üçüncü aşamaya geçiş için yaptıkları hazırlık çalışmaları ile Tek Para için gerekli koşullara uyup uymadıkları konusunda rapor hazırlamak olarak sıralanabilir.

AVRUPA PARA SİSTEMİ (EMS)  

Para Sistemi içinde istikrarı sağlamayı amaçlayan ve bunu Birlik üyesi ülkeler arasında, sabit fakat ayarlanabilir döviz kurları esasına bağlayan bir para sistemidir. Sistemin temel amacı, Avrupada döviz kurlarındaki dalgalanmalardan uzak bir parasal istikrar bölgesi yaratmaktır. Bu sistemin ECU, Döviz Kuru Mekanizması ve Mali Dayanışma Mekanizması olmak üzere üç unsuru bulunmaktadır. 13 Mart 1979 tarihinde yürürlüğe giren EMS ile EMS içindeki her ülkenin ulusal parasının merkezi kuru ECU cinsinden hesaplanmaktadır ve ulusal paranın bu merkezi kurlar etrafında en fazla yüzde 2.25'lik bir marjla dalgalanması öngörülmektedir. Sadece İspanyol pesetası için bu oran yüzde 6 olarak belirlenmiştir. Ağustos 1993 yılında mali piyasalarda yaşanan krizden sonra Brüksel'de olağanüstü toplanan AB Maliye Bakanları ile Merkez Bankaları Başkanları Hollanda florini ve Alman markı dışındaki EMS paralarının yüzde 2.25'lik dalgalanma marjını yüzde 15 olarak belirlemiş, Hollanda ve Alman ekonomilerinin birbirine çok bağlı olması nedeniyle de bu iki ülke parasının dalgalanma marjı yüzde 2.25'te tutulmuştur.

AVRUPA PARASAL İŞ BİRLİĞİ FONU
(EUROPEAN MONETARY CO-OPERATION FUND-EMCF)  

EMS çerçevesinde gerçekleştirilen müdahaleler nedeniyle AB üyeleri Merkez Bankaları arasındaki taleplerin finansmanı ve ödenmesi (mutabakatı) gibi işlemleri yürüten organdır.

AVRUPA PARLAMENTOSU
(EUROPEAN PARLIAMENT-EP)  

Yasama ve yürütme yetkisi olmayan EP, Konsey ve Komisyonun arasında paylaştırılmış bulunan yetkilerin yerinde kullanılıp kullanılmadığını denetleyen ve görüşler bildiren bir danışma organıdır. Ayrıca, kurucu antlaşmalarda belirtilen konularda, Konseyin karar alırken, EP'nin görüşünü alması da hükme bağlanmıştır.

AVRUPA TEK PAZARI  

AB ülkeleri dahilinde malların, hizmetlerin, sermayenin ve kişilerin serbest dolaşımı yoluyla tek bir iç pazar oluşturulmasıdır. 1987 yılında imzalanan Tek Senet ile Ortak Pazar uygulamaya geçmiştir ancak kişilerin serbest dolaşımı ile ilgili bazı kısıtlamalar halen devam etmektedir.

AVRUPA YATIRIM BANKASI
(EUROPEAN INVESTMENT BANK-EIB)  

Lüksemburg'da bulunan EIB tüzel kişiliğe sahip özerk bir kuruluştur. Bankanın görevleri sermaye piyasaları ve kendi özkaynaklarından sağladığı kaynaklar ile Ortak Pazarın dengeli kalkınmasına yardım etmek, az gelişmiş bölgelerin kalkınmasına yönelik projeleri finanse etmek, finanse edilemeyecek projeler için teminat vererek diğer finans kurumlarından kredi sağlamaktır. Kar amacı gütmeyen banka, genellikle bölgesel kalkınma, enerji, haberleşme, ileri teknoloji, işletmelerin modernizasyonu gibi özellikle birden fazla üye ülkenin çıkarını ilgilendiren, ancak bir ülke tarafından finanse edilemeyen projelere kaynak sağlamaktadır. Azami 20 yıllık kredi veren bir mali kuruluştur.

-B-

BANKALAR AVRUPASI  

Kredi Kurumlarına ait ortak bir yönetmeliktir. Tek izin belgesi alan bir banka, Toplulukta serbestçe faaliyet gösterebilecektir. AB ile anlaşma yapma koşulu ile üçüncü ülke bankaları da bu haktan yararlanabilmektedir.

BARRE RAPORU  

1969 yılında o zamanki Fransa Başbakanı Raymond Barre tarafından Parasal Birlik üzerine hazırlanan raporlardır. Buna göre, önce kur birliği gerçekleştirilmeli, sonra ekonomi politikalarında koordinasyon sağlanmalıdır. Raporlardaki önerilerin çoğunluğu Konsey tarafından kabul edilmiştir.

BARSELONA BİLDİRİSİ  

AB ülkeleri ve Akdeniz ülkelerinin (Cezayir, Kıbrıs, Mısır, İsrail, Ürdün, Lübnan, Malta, Fas, Suriye, Tunus, Türkiye, Filistin) Dışişleri Bakanları arasında 27-28 Kasım 1995 tarihinde İspanya'nın Barselona kentinde gerçekleştirilen Konferans sonucunda AB ve Akdeniz ülkeleri arasında barış, istikrar, ekonomik, mali, sosyal ve kültürel alanlarda iş birliği ve ortaklık öngörülmüştür.

BATI AVRUPA BİRLİĞİ (BAB)
THE WESTERN EUROPEAN UNION  

BAB, üyeleri arasında savunma ve dış politika alanında iş birliğini sağlamak ve üye ülkelerden birisi Avrupada silahlı bir saldırıya uğrarsa, diğer üye ülkelerin askeri yardım yapması amaçları ile kurulmuştur. BAB, NATO içinde Batı Avrupalıların kendi aralarında yapmış oldukları bir askeri iş birliği örgütüdür.

-C-

CE UYGUNLUK İŞARETİ  

AB içinde satılacak mallarda, o malın Avrupa standartlarına uygun olduğunun belirtilmesidir. CE işaretinin, satılan mamulün ya üzerinde veya etiketinde, ya da herhangi uygun bir kısmında yer alması gereklidir.

-D-

DÖVİZ KURU MEKANİZMASI
(EXCHANGE RATE MECHANISM-ERM)  

Üye ülke paralarının kurlarının piyasada günlük olarak serbestçe belirlenmesini sınırlayarak kontrol altında bulundurmak üzere meydana getirilmiş ve EMS içinde kullanılan bir mekanizmadır. Buna göre, üye ülkeler kendi paralarının değerini ECU karşısında korumayı taahhüt etmektedirler. Paritelerde uyumsuzluk olduğunda müdahalede bulunmaktadırlar. Bu mekanizmaya şu anda 12 üye ülke katılmaktadır. İngiltere, Yunanistan ve İsveç mekanizma dışında bulunmaktadır. Maastricht Antlaşmasına göre, döviz kurlarındaki istikrar açısından üye ülkelerin en az iki yıl ERM'ye katılmış olmaları zorunludur.

-E-

ECOFIN  

AB Ekonomi ve Maliye Bakanları Konseyi. AB'nin ekonomik ve mali politikalarını belirlemektedir. Devlet veya Hükümet Başkanlarından oluşan Konsey ile birlikte tek para birimine geçişte temel karar alma organı olacaktır.

EKONOMİK VE PARASAL BİRLİK
(EUROPEAN MONETARY UNION-EMU)  

EMU ile AB üyesi ülkelerde kişilerin, malların, hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaşımı, tek bir paranın kullanımı ve ECB ve ulusal merkez bankalarından oluşan ESCB'nin oluşturulması suretiyle Birlik içi ekonomik ve parasal entegrasyon hedeflenmektedir. 1 Ocak 1999 tarihinde başlaması planlanan üçüncü aşamada EMU'ya katılan ülkelerin tek bir parası olacaktır ve ESCB yürürlükte bulunacaktır. Maastricht Antlaşmasına göre, EMU için üç aşama öngörülmüştür.

Birinci Aşama: 1 Temmuz 1990 tarihinde başlayıp, 31 Aralık 1993 tarihinde sona eren bu dönemde üye ülkelerin iç pazarlarını tamamlamaları, kendi aralarında ve üçüncü ülkelerle sermaye hareketlerine ilişkin tüm kısıtlamaları kaldırmaları, fiyat istikrarını sağlamaları, kamu maliyesini sağlamlaştırmaları ve diğer üyelerle parasal politikalarda iş birliği yaparak eş güdüm sağlamaları öngörülmüştür.

İkinci Aşama: EMI'nin 1 Ocak 1994 tarihinde Frankfurt'ta kurulması ile başlayan ve şu anda içinde bulunulan ikinci aşama, Parasal Birliğe resmen geçiş tarihi olan 1 Ocak 1999 tarihinde sona erecektir. Bu dönemde üye ülke merkez bankalarının aşamalı olarak bağımsız hale getirilmesi için yasal değişikliklerin yapılması ve makroekonomik yaklaşım kriterlerine uyum sağlanması öngörülmüştür.

Üçüncü Aşama: 1 Ocak 1999 tarihinde başlayacak olan bu dönemde uyum kriterlerini sağlayan ülkeler Parasal Birliğe geçecekler, Parasal Birliğin dışında kalan ülkeler ise uyum kriterlerini yerine getirdiklerinde EMU'ya katılacaklardır. Parasal Birliğe katılan ülkelerin döviz kurları birbirlerine karşı geri dönülemez bir şekilde sabitlenecektir. EMI, ECB'ye dönüştürülecektir ve EMI özerk bir şekilde Topluluğun para politikasını yürütecektir.

ERM-II  

ERM II sistemi, EMU'ya ilk etapta katılacak üye ülkeler (ins) ile EMU'ya daha sonra katılacak ülkeler (pre-ins) paraları arasındaki istikrarı sağlamak üzere düzenlenmiştir. ERM'ye katılmak zorunlu değildir ancak EMU'ya girmek isteyen ülkeler buna uymak zorundadırlar. Buna göre, euro ile euroya katılmayan üye ülke paraları arasındaki dalgalanma marjı yüzde 15 olarak kalacaktır. Üyeler uyum kriterlerine yaklaştıkça daha dar bir marj talebinde bulunabileceklerdir. ECB piyasaya prensip olarak sınırsız olarak müdahale ederek sisteme destek verecektir.

EURO  

Aralık 1995 Madrid Zirvesi ile AB, ortak parasının adını euro olarak belirlemiştir ve euro banknotlarının çizimi ile ilgili bilgileri Aralık 1996 Madrid Zirvesi ile basına duyurmuştur. 1 Ocak 1999 tarihinde euro ile ECU sepeti bire bir değere sahip olacaktır. Euro, fiktif olarak 1 Ocak 1999 tarihinde var olacaktır. Ancak, 1 Ocak 1999 - 1 Ocak 2002 tarihleri arası geçiş dönemidir. En geç 1 Ocak 2002 tarihinde euro banknotlar ve madeni paralar tedavüle girecektir. 1 Ocak 2002 - 1 Temmuz 2002 tarihleri arasındaki 6 aylık dönem boyunca euronun yanı sıra ulusal paralar da tedavülde bulunacaktır. Altıncı ayın sonunda tek yasal para euro olacaktır. Euro banknotları 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500'lük kupürler halinde tedavüle sokulacaktır. Euro 100 centten oluşacaktır ve madeni paralar 1, 2 euro, 1, 2, 5, 10, 20 cent olarak basılacaktır.

EURO LOGOSU  

Aralık 1996 Dublin Zirvesi sonunda euronun logosu mavi zemin üzerine sarı renkte C harfinin içinden geçen = işareti olarak belirlenmiştir. Logo hem ABD dolarının = işaretini hem de euronun baş harfi E'yi anımsatacak şekilde hazırlanmıştır.

EUROSTAT  

AB için istatistik toplamak ve yayımlamakla görevli AB İstatistik Ofisidir.

-G-

GERÇEK ZAMAN BRÜT ELEKTRONİK FON TRANSFER SİSTEMİ
(TRANS EUROPEAN AUTOMATED REAL TIME GROSS
SETTLEMENT EXPRESS TRANSFER SYSTEM-TARGET)  

EMU'nun üçüncü aşamasında euro alanına katılacak ülkelerin her birinde oluşturulacak bağlantı (interlink) ile tüm katılımcıların ulusal ve sınır ötesi ödemelerini euro üzerinden gerçekleştirebilecekleri elektronik fon transfer sistemidir. Target sistemi ulusal sistemlere benzer şekil ve süratte hizmet verecek, sistem sayesinde ulusal gerçek zaman brüt elektronik fon katılımcılarının ulusal ve sınır ötesi ödemeleri euro üzerinden gerçekleşebilecektir.

-H-

HÜKÜMETLER ARASI KONFERANSLAR
(INTERGOVERNMENTAL CONFERENCE-IGC)  

AB'ye ilişkin Antlaşmalarda değişiklik yapılması ancak IGC yolu ile mümkündür. IGC hükümlerine göre IGC'ye üye ülkeler, hükümetleri tarafından temsil edilirler ve kararlar oy birliği ile alınır. 1951, 1957, 1985, 1990 ve 1991 yıllarında sonuçlanan 5 tane IGC gerçekleştirilmiştir. En son olarak 1990 ve 1991 yıllarında gerçekleşen IGC sonucunda Maastricht Antlaşması imzalanmıştır. 1995 yılı Aralık ayında Madrid'te, Avrupa Konseyince yeni bir IGC toplanması için karar alınmıştır.

-I,İ-

İKİLİ MERKEZİ KURLAR  

Üye ülke paralarının merkezi kurları esas alınarak hesaplanan çapraz kurlardır.

İSTİKRAR PAKTI  

14 Aralık 1996 tarihinde yapılan Dublin Zirvesinde oluşturulan ve 1997 Amsterdam Zirvesi ile yürürlüğe giren İstikrar Paktına göre, üye ülkelerin yüzde üçlük bütçe kriterini aşmaları durumunda, Maastricht Antlaşmasında belirtilen ve Konseyin bu konuda vereceği karara bağlı olarak alınabilecek ihtiyari yaptırımlara (üye devletin yeni tahvil ya da borç senedi çıkarmadan önce bunların sağlıksız olduğu yolunda ek bilgiler yayınlanması, EIB kredilerinin kullandırılmaması, Birlik nezdinde faizsiz bir hesaba para yatırılması, ve para cezası) ek olarak getirilen yaptırımlar.

-K-

KARAR  

Sadece bir üye ülkeye, bir işletmeye ya da özel ve tüzel kişilere yönelik AB mevzuatıdır.

-M-

MAASTRICHT ANTLAŞMASI (MA)  

7 Şubat 1992 tarihinde Hollanda'nın Maastricht kentinde imzalanmış bulunan "AB Antlaşması"na aynı zamanda MA Antlaşması da denilmektedir. MA'da üye ülkelerin EMU'ya katılımı için beş kriter ön koşul olarak belirlenmektedir. Bunlar; Enflasyon Oranı: Herhangi bir üye ülkenin yıllık ortalama enflasyon oranı en düşük enflasyon oranına sahip üç üye ülke ortalamasını yüzde 1.5'den fazla geçemez. Bütçe Açığı: Üye ülke bütçe açıkları GSYİH'nin yüzde 3'ünü aşamaz. Faiz Oranları: Herhangi bir üye ülkenin uzun vadeli devlet tahvili faiz oranı ortalaması, en düşük enflasyon oranına sahip üç üye ülkenin faiz oranı ortalamasını yüzde 2'den fazla geçemez. Kamu Borçları: Üye ülkelerin kamu borçları GSYİH'nin yüzde 60'ını geçemez. Döviz Kurunun İstikrarı: Üye ülke paraları son iki yılda devalüe edilmemiş olmalı ve EMS, ERM içindeki üye ülke paralarına karşı belirlenen dalgalanma marjı ile bağlı olmalıdır.

MED KOMİTESİ  

Topluluk üyesi olmayan Akdeniz ülkeleriyle (Mısır, Fas, Filistin, Malta, Kıbrıs, İsrail, Türkiye, Tunus, Cezayir, Lübnan, Suriye, Ürdün) ilişkiler amacıyla oluşturulmuş bir komitedir. Komitenin görevi Avrupa Komisyonuna yardımcı olmak ve Avrupa Komisyonu tarafından sunulan önerilerin hazırlanmasında danışmanlık yapmaktır. Komite sadece bir danışma organıdır ve karar sürecinde doğrudan rol almaz. Topluluk üyesi olmayan Akdeniz ülkeleriyle ilgili olarak Avrupa Komisyonunun hazırlamış olduğu tüm projeler MED Komitesine sunulmaktadır. Bu projeler Akdeniz Bölgesi açısından önemli taahhütler (teknik yardım ve iş birliği, alt yapı gelişimi gibi), çevre konularında iş birliği, yatırım ve ortaklık programlarının teşvik edilmesi, gelişme, demokrasi ve sanat gibi konulara ilişkindir.

MERKEZİ DÖVİZ KURU  

Herhangi bir AB ülkesi parasının ECU karşısındaki paritesidir.

-O, Ö-

ÖNERİ-GÖRÜŞ  

Uygulanıp uygulanmayacağı ve ne şekilde uygulanacağı üye ülkelere bırakılan kararlardır. Topluluğun daha çok tavsiye niteliğindeki mevzuatıdır.

OPT-IN OPSİYONU  

Özel bir protokol ile İngiltere'ye Tek Paraya katılmama konusunda verilen opsiyondur. İngiltere AB Konseyine EMU'nun üçüncü aşamasına 1997 yılına kadar katılmayacağını bildirmiştir. Ancak 1999 yılı içinde Parasal Birliğe katılma konusunda net bir kararı bulunmamaktadır.

OPT-OUT OPSİYONU  

EMU'nun üçüncü aşamasına katılma kararını bağımsız olarak verme hakkı. Danimarka EMU'nun üçüncü aşamasına katılmamaya karar verebilme opsiyonuna (opt-out) sahiptir. Ancak Danimarka bu durumunu değiştirecek kararı istediği an alıp, EMU'ya katılabilir.

ORTAKLIK ANLAŞMALARI  

AB'ye üye olması muhtemel ülkelerle AB arasında ticari, sınai, ekonomik vs iş birliğini ve Gümrük Birliğinin tesisini öngören anlaşmalardır.

-P-

PARA POLİTİKASI  

AB'nin ortak Para Politikası, ESCB merkezinde bulunan ECB tarafından yürütülecektir. ECB, Birliğin ortak para politikasını yürütebilmek için munzam karşılıklar, kredi kolaylıkları ve açık piyasa işlemleri, müdahaleci faiz oranları gibi para politikasının tüm araçları kullanılabilecektir.

PARA YILANI
(TÜNELDEKİ YILAN-SNAKE IN THE TUNNEL)  

1 Ocak 1971'de yürürlüğe giren Werner Raporu ile Tüneldeki Yılan Sistemi getirilmiştir. Bu sisteme göre, başlangıçta üye ülkelerin para birimleri arasındaki merkezi paritelerin birbirlerine karşı yüzde 1.2'lik dar bir dalgalanma marjı (yılan) içinde, daha büyük bir alanda döviz kuru istikrarını sağlamak amacıyla da ABD dolarına karşı yüzde 1.5'lik geniş bir dalgalanma marjı (tünel) içinde hareket etmeleri öngörülmüştür. Ancak, 1971 yılındaki para bunalımı sonrasında 18 Aralık 1971 tarihinde yapılan Smithsonian Anlaşması ile yılan oranı yüzde 2.25'e, tünel oranı ise yüzde 4.5'e yükseltilmiştir. Bu sistemde yılanın tünel içinde kalabilmesini sağlamak üzere ABD dolarına müdahale edilmesine, üye ülke paralarının yılan içinde kalabilmesi için de müdahalelerin Birlik parası ile yapılmasına karar verilmiştir.

PARİS ANTLAŞMASI  

Batı Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg arasında 18 Nisan 1951 tarihinde Paris'te imzalanan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunu (AKÇT) kuran Antlaşmadır.

-R-

ROMA ANTLAŞMASI  

Avrupa Topluluğunu kuran 6 üye devlet (Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, İtalya, Lüksemburg) tarafından 25 Mart 1957 tarihinde imzalanan, 1 Ocak 1958 tarihinde yürürlüğe giren Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğunun (EURATOM) kuruluşuna ilişkin antlaşmadır.

-S-

SAYIŞTAY  

Antlaşma metinlerinde denetlemeyi engelleyen açık bir hüküm bulunmadıkça, Topluluğun ve bağlı kuruluşların gelir ve harcamalarını incelemekte, bunların mali mevzuata uygunluğunu denetleyen AB'nin işlevsel organlarındandır.

SCHENGEN ANLAŞMASI  

İlk olarak Lüksemburg'un Schengen kentinde 14 Haziran 1985 tarihinde Schengen Sözleşmesi imzalanmıştır. Ancak, uygulama açısından kısmen yürürlüğe giren Schengen Anlaşması; Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Fransa, Almanya, İspanya ve Portekiz arasında 1995 yılında imzalanmış, AB Antlaşmaları dışında bir Anlaşmadır. Ancak, Anlaşmayı imzalayan yedi ülkenin AB üyesi olmaları nedeniyle bu Anlaşmanın da AB çerçevesinde değerlendirilmesi istenmektedir. Avusturya, İtalya ve Yunanistan da daha sonra Anlaşmayı imzalamışlardır.

SUBSİDİARİTE İLKESİ  

MA'da geçen bu prensibe göre, her konuda ve her alanda alınacak kararlar ve izlenecek politikaların vatandaşa en yakın olan, yani en küçük idari birim bazında alınmasıdır. Diğer bir ifadeyle, her türlü kararın en etkili idari birim tarafından uygulanmasını öngörmektir. Gerekli olmadığı durumlar dışında Topluluk müdahalelerinin sınırlandırılması ve bu alanda yetki ve sorumlulukların üye ülkeye bırakılmasını ifade eder.

-T-

TAM ÜYELİK BAŞVURUSUNDA BULUNAN ÜLKELER  

AB'ye aday (tam üyelik için başvuruda bulunmuş) ülkelerdir. Halihazırda AB'ye üyelik için başvuruda bulunmuş 13 ülke mevcuttur. Bunlar; Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Kıbrıs Rum Kesimi, Letonya, Litvanya, Macaristan, Malta, Polonya, Romanya, Slovakya, Slovenya ve Türkiye'dir.

TÜRKİYE AKREDİTASYON KONSEYİ (TÜRKAK)  

Türk ürünlerinin yabancı ülkeler tarafından kabul edilmek üzere, uluslararası standartlara uygun olarak üretildiğini onaylayacak kurumdur. Laboratuvarlar, belgelendirme ve muayene kuruluşlarının, üçüncü bir tarafça belirlenen teknik kriterlere göre çalıştığının bağımsız ve tarafsız bir kuruluş tarafından onaylanması işlemlerine akreditasyon denir. Özellikle ihraç ürünlerle ilgili yapılan testlere ya da belgelere itimat edilebilmesi için, test-belge kuruluşunun uluslararası kriterlere göre çalıştığının belgelenmesi gerekmektedir. AB'de bu kriterler, EN 45000 standartlar serisinde açıklanmaktadır. EN 45000 aynı zamanda test laboratuvarlarını akredite eden kuruluşların uygulaması gereken kriterlerle ilgilidir. EN 45000, ayrıca test laboratuvarlarının işletilmesi ile ürün ve kalite belgelendirmesi yapan kuruluşların temel kriterlerini ve test belgelendirme yapan kuruluş çalışanlarının özellikleriyle ilgili kriterleri de kapsar.

TÜZÜK  

Üye ülkelerin uymakla yükümlü olduğu ve ulusal yasaların da üzerinde tutulan AB mevzuatlarıdır.

-U-

ULUSAL MERKEZ BANKALARI  

EMU'ya katılan ülkelerin ulusal merkez bankaları, ESCB içinde ECB'nin koyduğu ilkeler doğrultusunda faaliyet göstereceklerdir. ESCB çatısı içinde diğer ulusal merkez bankaları ile uyumlu ve ortak faaliyette bulunacaklardır. Yapıları ECB'ye uygun ve özerk olmalı ve fiyat istikrarını sağlamalıdırlar.

-W-

WERNER RAPORU  

Barre raporları ve Alman ve Hollandalı iktisatçıların görüşleri çerçevesinde Lüksemburg Başbakanı Pierre Werner başkanlığında oluşturulan komite tarafından 1970 yılında hazırlanmıştır. Öneriler arasında tek bir para birimi oluşturmak, tek bir merkez bankası kurmak, ortak bir rezerv fonu yaratmak gibi hususlar yer almaktadır.

-Y-

YÖNERGE  

Tüzüklerle aynı yaptırım gücüne sahip olan yönergeler doğrudan doğruya değil de ilgili ülkenin hukuk düzeninde herhangi bir düzenleme ile uygulanan AB mevzuatlarıdır.